طرح توجیهی احداث سردخانه

کارآفرینانی که قصد دارند سرد خانه احداث کنند ، اولین قدم آنها گرفتن جواز تاسیس از وزارت جهاد کشاوری است. جواز تاسیس به منزله موافقت اصولی اولیه است که برای احداث سردخانه به سرمایه گذاران اعطا می گردد. این جواز به سرمایه گذاران این امکان را می دهد که به اجرای طرح و راه اندازی تجهیزات مورد نیاز سردخانه بپردازند. سرمایه گذاران ، برای اینکه بتواند پروانه بهره برداری از وزارت جهاد کشاورزی را اخذ کنند ، ابتدا باید از سازمان های محیط زیست، دامپزشکی، دارایی، منابع طبیعی، شهرداری و … استعلاماتی دریافت کنند .
در همین راستا، طرح توجیهی سردخانه یکی از مستندات مهمی است که در پروسه اخذ مجوز سردخانه توسط سازمان های ذیربط درخواست می گردد.  بیزینس پلن سردخانه باید تمامی سرفصل های درخواستی سازمان ها را داشته باشد و مانند آینه ای، تمامی اطلاعات طرح را به صورت واقعی به سازمان های متولی صدور مجوز بازتاب دهد.

تنظیم طرح توجیهی سردخانه جهت اخذ تسهیلات بانکی

راه اندازی انواع سردخانه بخصوص سردخانه های سوله ای بزرگ و خریداری تجهیزات مورد نیاز آن، قطعا نیازمند سرمایه بزرگی است؛ بنابراین اکثر سرمایه گذاران تمایل دارند، برای پوشش برخی از هزینه ها، تسهیلات بانکی دریافت کنند . و وزارت جهاد کشاورزی خود بانک های عامل برای پرداخت تسهیلات کم بهره را معرفی میکند .
یکی از مهم ترین مدارکی که بانک برای اعطای تسهیلات از سرمایه گذار درخواست می کند ، طرح توجیهی سرد خانه می باشد . طرح توجیهی سردخانه، وظیفه متقاعد کردن بانک به توجیه پذیری طرح را بر عهده داشته و مطابق آخرین استانداردهای بانکی تهیه می شود.

چرا باید در احداث سردخانه سرمایه گذاری کنیم؟

به اعتقاد کارشناسان در طرح توجیهی سردخانه،بنا به پرسود بودن این صنعت (صنعت سرد خانه) ، سرمایه گذاری در این عرصه کاملا رضایت بخش است . ذخیره محصولات و عرضه آن ها در زمانی که محصول در بازار با کمبود مواجه است ، می تواند سود قابل توجهی را نصیب کشاورزان، باغداران، دامداران و تولیدکنندگان مواد غذایی می کند. در این میان، سردخانه ها نقش بسزایی در تازه نگه داشتن مواد غذایی داشته و از اهمیت زیادی برخوردار هستند.

احداث سردخانه مساوی با سود است؛ البته باید در ملزومات طراحی سردخانه و انتخاب محل مناسب برای احداث آن دقت نمود. احداث سردخانه در نزدیکی باغات کشاورزی، محل های صید ماهی و میگو، کشتارگاه ها، کارخانجات مواد غذایی و مناطق مرزی کشور که واردات گوشت و مرغ منجمد از آن مناطق صورت می گیرد، همواره هوشمندانه و سود آور خواهد بود.

راه اندازی سردخانه دو منظوره به چه افرادی توصیه می گردد؟

طبق مطالعات کارشناسان در طرح توجیهی سردخانه، احداث سردخانه دومداره یا دومنظوره نیازمند سرمایه بزرگتری نسبت به سردخانه تک کاره یعنی زیر صفر یا بالای صفر دارد. دو مداره کردن سردخانه برای سرمایه گذارانی مناسب است که قصد دارند سردخانه بزرگی داشته و نمی خواهند، در هیچ فصلی از سال، سردخانه آنها بدون استفاده یا خالی از محصول بماند.

سردخانه هایی که به صورت همزمان به ذخیره سازی تره بار و همچنین مواد پروتئینی و لبنی مشغول هستند نیز نیازمند تجهیزات مناسب برای دومداره کردن سردخانه می باشند. همچنین سردخانه های وابسته به فروشگاه های زنجیره ای، رستوران ها، تالارها و کارخانجات مواد غذایی نیز معمولا به صورت دو منظوره طراحی می گردند.

محاسبه سرمایه مورد نیاز توسط طرح توجیهی سردخانه

سرمایه لازم برای احداث یک سردخانه به عواملی از قبیل ظرفیت سردخانه و نوع سردخانه یعنی زیر صفر، بالای صفر یا دومنظوره بودن آن بستگی دارد. سردخانه ها عموما با ظرفیت های 100 تنی، 500 تنی، 1000 تنی، 2000 تنی، 3000 تنی، 5000 تنی، 10.000 تنی و بیشتر احداث می گردند.

بخش عمده هزینه ها مربوط به تهیه و راه اندازی تجهیزات اصلی ازجمله کندانسور، کمپرسور، اپراتور و … است. علاوه بر این احداث سوله سردخانه، عایق بندی سوله، راه اندازی تاسیسات برق رسانی و سایر زیرساخت های طرح نیز نیاز به بودجه جداگانه دارد.

گفتنی است، سردخانه های با ظرفیت 2000 تن به بالا، به سرمایه قابل توجهی نیاز دارد و باید به صورت آمونیاکی طراحی شوند؛ اما برای ظرفیت های پایین تر می توان، سردخانه را به صورت تبرید فریونی نیز طراحی نمود که به سرمایه کمتری هم نیاز دارد. کارشناسان برای محاسبه سرمایه اولیه در طرح توجیهی سردخانه، تحقیقات وسیع میدانی انجام داده و داده های روز را در نظر می گیرند.

برآورد هزینه ها توسط طرح توجیهی سردخانه

جدا از سرمایه ثابت، راه اندازی سردخانه هم دارای هزینه های متعددی است. چون در این گونه طرح ها تعدد و تنوع در هزینه ها وجود دارد، بهتر است محاسبه هزینه های طرح توسط متخصصان صورت گیرد. جالب است بدانید، یکی از دستاورد ها و مهمترین بخش های طرح توجیهی سرد خانه برآورد هزینه ها به صورت دقیق و واقعی است
یکی از هزینه های مهم و اساسی در این طرح هزینخ زمین می باشد. طبق بررسی های بررسی های انجام شده برای احداث یک سردخانه دو منظوره با ظرفیت حداقل 3000 تن، به زمینی با ابعاد 5500 متر مربع و زیربنای 2700 متر مربع نیاز هست .که مبلغ هزینه آن به عواملی مثل محل احداث سردخانه بستگی دارد.

برای ظرفیت تولید فوق، تعداد 9 نفرپرسنل یا نیز نیروی انسانی نیاز است که حقوق و دستمزد و مزایای آنها با نرخ روز محاسبه می شود. هزینه خریداری دوره ای گاز فریون یا آمونیاک برای سیستم سرمایشی نیز از هزینه های مهم سردخانه می باشد. سایر هزینه ها مثل هزینه تعمیر و سرویس تجهیزات و هزینه حامل های انرژی و سوخت مصرفی هستند که در طرح توجیهی سردخانه با نرخ روز معین می شوند.

بررسی سود پروژه طرح توجیهی احداث سردخانه

احداث سردخانه در صورتی سود آور خواهد بود که در مکان مناسب و تجهیزات مناسب انجام شود. طبق بررسی و برآورد کارشناسان نرخ بازده داخلی سرد خانه حداقل 30درصدبرآورد شده است. در این میان، سردخانه های دو منظوره از میزان بازدهی بالاتری برخوردارند به این دلیل که انواع مواد غذایی را در دماهای زیر صفر و بالای صفر ، در آنها نگه داری می شود

درآمد سردخانه ها از طریق حق العمل کاری نگهداری و ذخیره مواد غذایی است که از طریق وزارت بازرگانی اعلام شده و از مشتریان دریافت می شود و سردخانه ها مکلف به رعایت آن می باشند. برای تخمین سود در طرح توجیهی باید عواملی مانند سردخانه، نوع سردخانه، ظرفیت سردخانه، نوع محصولات نگهداری شده، استهلاک تجهیزات و تعرفه حق العمل کاری به صورت به روز در نظر گرفته شود.

مشخصات انواع سردخانه ها در طرح توجیهی احداث سردخانه

سردخانه زیر صفر: در سردخانه های زیر صفر مواد منجمد چون گوشت دام، طیور و آبزیان، بستنی، پنیر پیتزا، همبرگر، ناگت، فلافل و …نگهداری می شود. سردخانه های زیر صفر در ایران معمولا تا دمای منفی 32 درجه سانتی گراد و با ظرفیت های 1.5 تا 70 اسب بخار احداث می شوند.

سردخانه بالای صفر: از سرد خانه های بالای صفر (1 تا 5 درجه سانتی گراد) برای تازه نگه داشتن انواع سبزیجات ، مواد غذایی تازه و…استفاده میشود . زیرا دمای زیر صفر باعث ایجاد میکروب در میوه و سبزیجات می شود.

سردخانه دومداره یا دومنظوره: دما دراین نوع سردخانه ها می تواند، از طریق سیستم تبرد اختصاصی به بالای صفر و یا زیر صفر تغییر پیدا کند. این سیستم دارای دو مدار جداگانه سرمایشی است که شرایط را برای نگهداری انواع مواد غذایی فراهم می آورد .

سیستم سرمایشی سردخانه دومنظوره

طرح توجیهی سردخانه به عملیاتی کردن طرح توسط سرمایه گذاران کمک می کند.این کار با ارائه دانش فنی که طرح توجیهی ارائه میدهد انجام میشود . سردخانه های دو منظوره از موتورهای تبرد مخصوصی استفاده می کنند که قابلیت ایجاد برودت تا دمای منفی 32 درجه سانتی گراد را دارا می باشند.

سیستم سرمایشی این سردخانه ها مجهز به کمپرسورهای رفت و برگشت هرمتیک (Hermetic) و سمی هرمتیک (Semi Hermetic) است. بدلیل اینکه از اتلاف برودت در لوله ها جلو گیری شود ، مونتاژ لوله ها در این نوع سرد خانه ها با جوش نقره درصد بالا انجام می گردد.

با توجه به ظرفیت سردخانه و شرایط آب و هوایی منطقه احداث سردخانه، از کندانسورهای آب خنک و هوای خنک متفاوت در سیستم سرمایش استفاده می شود. سیستم سرمایش در سرد خانه های دو منظوره مجهز به عملیات یخ زدایی اتوماتیک نیز می باشد.

در سردخانه های دو منظوره در هنگام تغییر حالت از دمای زیر صفر به بالای صفر و بالعکس، برای اینکه مواد غذایی بوی نامطبوع به خود نگیرند، اتاق های سردخانه با مواد نانو شستشو و کاملا ضدعفونی می گردند

عایق سازی سردخانه دومداره در طرح توجیهی احداث سردخانه

عایق سازی و درزگیری در سردخانه های دو منظوره به صورت کامل تر و دقیق تری از سردخانه های معمولی اجرا میشود. علاوه بر استفاده از پشم سنگ، عایق حرارتی پلی اورتان بلوکی و یا تزریقی ضخیم تر و همچنین ساندویچ پانل ها در اتاق های سردخانه، درزگیری نیز باید به صورت کامل انجام گردد.

تمامی درزها از جمله کناره های درب ،گوشه های دیوار و سقف توسط عایق های حرارتی ضخیم باید به خوبی عایق سازی شوند. درب های سردخانه نیز باید مجهز به یراق آلات مرغوب بوده و با نوارهای درزگیر باکیفیت عایق بندی گردند.

انواع سردخانه های دو منظوره از لحاظ شکل ظاهری

طرح توجیهی سردخانه، نوع سازه سردخانه را نیز بسته به مشخصات طرح شرح می دهد. سردخانه ها از لحاظ شکل ظاهری و ابعاد به انواع زیر تقسیم بندی می گردند:

سردخانه کانکسی: سردخانه های کانکسی به صورت پیش ساخته و با دیوارهای عایق بوده و قابلیت جابجایی از جایی به جای دیگر را دارند.
سردخانه اتاقکی: سردخانه های اتاقکی با عایق سازی حرارتی یک مکان یا ساختمان به وجود می آیند. با پوشاندن دیوارهای اتاق با ساندویچ پنل ها یا عایق های پلی اورتان می توان، یک سردخانه اتاقکی تولید کرد.
سردخانه سوله ای: سردخانه های سوله ای به صورت سوله فلزی، خرپایی و یا تیرورقی و با عایق سازی دیوارها، کف و سقف، در ابعاد و مقیاس های متفاوت پیاده سازی می گردند. توضیح این که احداث سردخانه های سوله ای مستلزم هزینه بالاتری است.

انواع سردخانه ها از لحاظ نوع گاز مصرفی در طرح توجیهی احداث سردخانه

سردخانه ها از لحاظ گاز مصرفی مبرد به دو نوع آمونیاکی و فریونی دسته بندی می گردند. موارد استفاده از مبردهای فریونی سردخانه های کوچک سوله ای، سردخانه های کانکسی و سردخانه های اتاقکی می باشند. مزیت سردخانه های فریونی اینه که هزینه نگهداری از سیستم در آنها پایین می باشد. گاز فریون در سیستم های سرمایشی کوچک مانند یخچال، فریزر و … نیز به کار می رود.

به علت گران بودن گاز فریون، استفاده از آن در سیستم های سردخانه ای بزرگ صرفه ی اقتصادی ندارد. سردخانه های صنعتی و بزرگ از گاز آمونیاک به عنوان گاز مبرد استفاده می کنند. لوله های سرمایش در سردخانه های آمونیاکی دارای قطر کوچک تری هستند و سردخانه های آمونیاکی مصرف برق کمتری دارند. طبق مطالعات کارشناسان در طرح توجیهی سردخانه، احداث سردخانه آمونیاکی در مقیاس بزرگ دارای توجیه اقتصادی بالاتری می باشد.
احداث سردخانه خرما در طرح توجیهی احداث سردخانه:

در مناطق تولید خرما، سردخانه‌های خاصی برای نگهداری این محصول حیاتی هستند. این سردخانه‌ها باید دما و رطوبت مناسبی را برای حفظ تازگی خرماها ارائه دهند.

سردخانه صنعتی در طرح توجیهی احداث سردخانه :

سردخانه‌های صنعتی علاوه بر نگهداری مواد غذایی، برای محصولاتی مانند داروها، مواد شیمیایی و محصولات الکترونیکی نیز استفاده می‌شوند. آن‌ها دارای تجهیزات پیشرفته‌تری هستند و دما و رطوبت دقیق‌تری را حفظ می‌کنند.

مزایا و اهمیت سردخانه‌ها:

افزایش عمر مفید مواد غذایی
کاهش تلفات و ضایعات مواد غذایی
ایجاد امکان توزیع و تأمین پایدار مواد غذایی
حفظ کیفیت و ایمنی مواد غذایی

مشکلات و چالش‌ها:

هزینه‌های ساخت و نگهداری
مصرف انرژی بالا
مدیریت دما و رطوبت به صورت دقیق
تأمین تجهیزات و تخصص‌های مورد نیاز

معرفی تجهیزات مورد نیاز برای احداث سردخانه

تجهیزات و ابزارهای مورد نیاز پروژه بسته به مشخصات و مختصات سردخانه توسط طرح توجیهی سردخانه معرفی می گردد. برخی از تجهیزات مورد نیاز این طرح عبارتند از:

یونیت کمپرسور
کندانسور تبخیری
مخزن اویل سپراتور
مخزن رسیور
اپراتور با 2 و 4 فن
اکسپنشن ولو
شیر برقی
فیلتر درایر
مخزن سپراتور
ترانسمیتر فشار
سنسور دما
ساندویچ پانل و عایق پلی اورتان
درب کشویی و درب لولایی
پالت باکس
تابلو برق
لیفتراک برقی
فرغون دستی
باسکول
لوله های سرمایشی سردخانه و شیر آلات
تجهیزات آزمایشگاهی

آشنایی با نحوه عملکرد سیستم های سردخانه در طرح توجیهی احداث سردخانه

سیستم سردخانه مبتنی بر یک چرخه از گاز مبرد می باشد. نحوه عملکرد گاز مبرد (آمونیاک یا فریون)به این گونه است که در کل سیستم چرخیده و با جذب گرما و انتقال آن به محیط بیرونی، سیستم را خنک سازی می کند. کمپرسور قلب یک سیستم سرمایشی در سردخانه است. کمپرسور دارای مکشی قوی است و گاز مبرد را به سمت خود جذب کرده و با فشار آن را در سیستم پخش می کند. در همین حین، دمای گاز به شدت بالا رفته و با فشار وارد کندانسور می شود.

وظیفه کندانسور، خنک سازی و تبدیل گاز مبرد داغ به مایع است. به علت تفاوت دمای بیرون سردخانه و کندانسور، میعان ایجاد می شود و گاز مبرد تبدیل به مایع می گردد. سپس حرارت توسط سیستم به بیرون منتقل شده و مایع مبرد در لوله های سرمایشی پخش شده و خنک سازی انجام می شود. مایع سرد پس از عبور از بخش فشار شکن، مجددا از طریق سیم پیچ های اپراتور تبدیل به گاز شده و چرخه ادامه پیدا می کند.
آیا احداث سردخانه دومنظوره دارای توجیه اقتصادی است؟

به اعتقاد کارشناسان در طرح توجیهی سردخانه، این پروژه از لحاظ اقتصادی توجیه پذیر است؛ البته اگر به صورت حساب شده و با مطالعات قبلی وارد مسیر سرمایه گذاری شوید. انتخاب محل مناسب برای احداث سردخانه در توجیه پذیری طرح، فوق العاده حائز اهمیت می باشد.

بدین منظور شما باید دید دقیقی از نوع محصولات کشاورزی زیر کشت و آب و هوای منطقه داشته باشید. به طور مثال احداث سردخانه مرکبات در مناطق شمالی کشور، منطقی است زیرا انواع مرکبات و کیوی در این منطقه به وفور کشت می شوند.

در بنادر و مناطق ساحلی جنوب کشور نیز به علت صید انواع آبزیان، احداث سردخانه منطقی خواهد بود. احداث سردخانه در نزدیکی مناطق گمرکی نیز بسیار سودآور خواهد بود. چرا که مواد غذایی صادراتی و وارداتی به منظور جلوگیری از فساد، مدتی در سردخانه های ترانزیتی نگهداری می شوند تا پروسه انتقال آنها انجام گردد.

هزینه ساخت سردخانه در طرح توجیهی احداث سردخانه

هزینه ساخت یک سردخانه 1000 تنی به شدت وابسته به متغیرهای مختلفی می‌باشد. این متغیرها شامل موارد زیر هستند:
موقعیت جغرافیایی: مکان ساخت سردخانه بسیار مهم است. هزینه‌ها به میزان تأثیرگذاری محل ساخت بر اجاره زمین، ارتباطات حمل و نقل، و دسترسی به خدمات اساسی مانند آب و برق وابسته است.
نوع سردخانه: نوع سردخانه و تجهیزات مورد استفاده نیز تأثیرگذار است. سردخانه‌های جدید با تکنولوژی‌های پیشرفته هزینه‌های ساخت بیشتری دارند.
ظرفیت: سردخانه 1000 تنی به معنای ظرفیت نگهداری 1000 تن مواد غذایی می‌باشد. افزایش ظرفیت به طبع هزینه‌های ساخت را افزایش می‌دهد.

مشخصات فیزیکی: مشخصات فیزیکی سردخانه، از جمله ابعاد و ارتفاع، نیاز به مواد ساختمانی مختلف مانند بتن و فلزات، و همچنین نوع سقف و دیوارها، تأثیر مستقیمی بر هزینه دارد.
سیستم‌های خنک‌کننده: انتخاب سیستم‌های خنک‌کننده، تهویه مطبوع و تجهیزات مرتبط دیگر می‌تواند هزینه را تغییر دهد.
نیازهای تأمین انرژی: نیاز به برق و سیستم‌های نیروی محرکه نیز هزینه را تأثیر می‌دهد.

تجهیزات امنیتی: سردخانه‌ها نیاز به تجهیزات امنیتی برای حفاظت از مواد غذایی دارند. این نیازها نیز هزینه را افزایش می‌دهد.
هزینه‌های مرتبط با مجوزها و مجوزهای ساخت: مراحل مختلف اخذ مجوزها و پروانه‌های ساخت نیز ممکن است هزینه داشته باشد.
هزینه‌های مدیریتی و مشاوره: ایجاد یک سردخانه نیاز به مدیریت و مشاوره دارد که هزینه‌های مربوط به آن نیز مهم است.
عوامل محیطی: شرایط محیطی محل ساخت نیز تأثیرگذار است. به عنوان مثال، در مناطق با اقلیم گرمتر، نیاز به سیستم‌های خنک‌کننده قوی‌تر داریم.

با توجه به تفاوت‌های بالا، هزینه ساخت یک سردخانه 1000 تنی می‌تواند به شدت متغیر باشد. برای دقیق‌ترین تخمین هزینه‌ها، توصیه می‌شود تا یک مهندس متخصص یا مشاور مهندسی مشاوره داده شود تا با بررسی دقیق و شخصی‌سازی متغیرهای مرتبط با پروژه، هزینه‌های دقیقتری تعیین شود.